به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجتالاسلام والمسلمین سید محمود مرویان حسینی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، در سلسله نشستهای مجازی رویداد ملی ایران قوی در سایه ولایت فقیه با رویکرد قرآنی که به همت کانون قرآن و عترت دانشگاه حضرت معصومه قم با همکاری برنامه یکشنبههای قرآنی دانشگاه فردوسی مشهد و مجموعهای از کانونها و انجمنهای سراسر کشور برگزار شد، به تشریح سیر اندیشه تفسیری شهید امام خامنهای(ره) در دوران پیش از انقلاب پرداخت.
نقش بیدارگری قرآن
حجت الاسلام والمسلمین مرویان حسینی با اشاره به کارکرد بیدارگرانه و هدایتگر قرآن از آغاز نزول، بیان کرد: این ظرفیت در همه دورهها باقی بوده و یکی از تجربههای مهم بیدارگری قرآنی در سالهای پیش از انقلاب در مشهد، جلسات تفسیری حضرت آیتالله العظمی خامنهای(ره) بوده است.
وی توضیح داد: این موضوع در کتاب روایت تفسیر بیداری، تألیف مشترک او و حجتالاسلام هدایتی، از سوی انتشارات دانشگاه علوم اسلامی رضوی در سال ۱۴۰۴ منتشر شده است.
سه دوره تفسیری در مشهد پیش از انقلاب
حجت الاسلام والمسلمین مرویان حسینی، با بیان اینکه فعالیتهای تفسیری رهبرشهیدمان در مشهد در سه دوره می توان بررسی کرد، گفت: دوره نخست؛ سالهای ۱۳۴۳ تا ۱۳۴۷ این دوره بیشتر در قالب سخنرانیهای تبلیغی بوده و جلساتی برای بازاریان و عموم مردم برگزار میشده است. از جمله تفسیر سوره مائده در رمضان سال ۱۳۴۳ در مشهد و تفسیر سوره کهف در تهران در رمضان ۱۳۴۵، زمانی که ایشان بهصورت ناشناس در پایتخت زندگی میکردند.
وی با اشاره به اینکه دوره دوم سالهای ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۳ افزود: در این دوره سه عرصه اصلی تفسیرهای رسمی حوزوی ، تفسیرهای دانشجویی و جلسات خانگی دنبال می شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی توضیح داد:این جلسات در چهار مکان اصلی از جمله مدرسه میرزا جعفر، مسجد امام حسن مجتبی، مسجد کرامت و منزل شخصی برگزار میشده است.
گسترش جلسات حوزوی
وی ادامه داد: جلسات تفسیری حوزوی از مسجد صدیقیها آغاز و سپس به مدرسه میرزا جعفر منتقل شد. در ادامه، بهدلیل فشارهای ساواک و تعطیلی مدرسه، این جلسات مدتی در مسجد قبله برگزار و پس از رفع محدودیتها دوباره به میرزا جعفر بازگشته است. تعداد شرکتکنندگان بهگفته راوی بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ نفر از طلاب و دانشجویان بوده است. این جلسات معمولاً در روزهای تعطیل و ایام وفیات و اعیاد دینی تشکیل میشد تا پیش از دیماه ۱۳۵۳ که با دستگیریها ومحدودیتهای متعدد متوقف شد.
حجت الاسلام والمسلمین مرویان حسینی با اشاره جلسات تفسیر قرآن با دانشجویان شهید امام خامنه ای(ره) خاطر نشان کرد: رهبرشهید حضرت آیتالله العظمی خامنهای(ره) بهمنظور پاسخگویی به نیاز دانشجویانی که بهدنبال دریافت اصول فکری و جهتگیری اجتماعی از قرآن بودند، هر شب در مسجد کرامت و مسجد امام حسن مجتبی به تفسیر چند آیه یا سورههای کوتاه میپرداختند. این جلسات از سال ۱۳۵۱ آغاز شد و بهتدریج با استقبال گسترده دانشجویان دانشگاه فردوسی و علوم پزشکی روبهرو شد.
وی افزود: تعطیلی این جلسات پس از آن رخ داد که برداشت ساواک از تفسیر آیات مربوط به بنیاسرائیل، سخن گفتن درباره مسائل حساس روز تلقی شد.
طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن در رمضان ۱۳۵۳
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی ادامه داد: در رمضان ۱۳۵۳ یکی از مهمترین دورههای تفسیری در مسجد امام حسن مجتبی شکل گرفت که بعدها با عنوان طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن منتشر شد. این جلسات با شیوه آموزشی کلاسگونه، همراه با تخته و جزوه و ضبط صوت برگزار میشد.
وی یادآور شد: دسته سوم فعالیتهای تفسیری، جلسات خانگی بود که از سال ۱۳۴۳ آغاز شده و محل حضور افراد فعال در عرصههای اجتماعی و سیاسی بوده است. موضوعات این جلسات عمدتاً تفسیری، تربیتی و مرتبط با پرسشها و چالشهای فکری مخاطبان بوده است.
حجت الاسلام والمسلمین مرویان حسینی خاطرنشان کرد: برخی از استادان و شخصیتهای علمی برای نخستینبار در این جلسات با چهرههای شناختهشده معاصر آشنا شدهاند.
به گفته وی، در یورش ساواک به منزل حضرت آیتالله العظمی خامنهای(ره) در دیماه ۱۳۵۳ بسیاری از یادداشتها و اسناد جلسات خانگی ضبط شد و این بازداشت که ششمین مورد بود، تا سال ۱۳۵۴ ادامه یافت. پس از آزادی در سال ۱۳۵۵ نیز محدودیتهای گستردهای بر فعالیتهای دینی و اجتماعی اعمال شد.
وی به روششناسی تفسیری رهبرشهید پرداخت و گفت: رویکرد تفسیری ایشان ترکیبی از تفسیر روایی، قرآن به قرآن، اجتماعی و اجتهادی جامع بوده و در عین استفاده از تفاسیر شناختهشده، رویکردی تحلیلی و انتقادی داشته است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی بیان کرد: ایشان از آثار علامه طباطبایی، عبده و رشید رضا، سید قطب و فخر رازی بهره میبردهاند و در عین حال دیدگاههای این مفسران را مورد بررسی قرار میدادند.
پیوند شرایط اجتماعی با سبک تفسیر
به گفته وی بستر اجتماعی و فضای فکری آن دوران بر شکلگیری سبک تفسیری مورد بحث اثرگذار بوده است و بخشهایی از آن در قالب طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن نمود یافته است.
وی توضیح داد: این جلسات در دهه پنجاه بهنوعی به جریانهای فکری رایج در جهان اسلام واکنش نشان میداد و در نقد دیدگاههای رایج آن روز بهویژه گفتمانهای رایج در دانشگاهها نقش داشته است.
وی یادآور شد: پس از انقلاب نیز مباحث قرآنی در برنامهها و سخنرانیهای رسمی ادامه یافته و در حوزههای مختلف اجتماعی و فرهنگی مورد استفاده قرار گرفته است.
حجت الاسلام والمسلمین مرویان حسینی تأکید کرد: کتاب روایت تفسیر بیداری بهصورت مستند به بررسی تاریخچه جلسات تفسیری پیش و پس از انقلاب، شیوههای آموزشی، روششناسی تفسیری و فعالیتهای قرآنی مرتبط پرداخته است.
انتهای پیام/
نظر شما